Bu dönemde
Ciltte neler olur?
01
Kuruluk çok yaygın
65 yaş ve üzerindeki 756 kişinin incelendiği bir çalışmada yarıdan fazlasında cilt kuruluğu (kserozis) saptandı. Özellikle bacaklarda pul pul ayrılan, ince çatlaklı ve kaşıntılı bir kuruluk tipiktir ve kışın artar.
02
Yenilenme ve iyileşme yavaş
Üst derinin kendini yenileme süresi ileri yaşta belirgin şekilde uzar. Küçük çizikler, tıraş kesikleri ve sürtünme yaraları gençlik yıllarına göre çok daha geç kapanır; bu yüzden cildi korumak tedaviye ihtiyaç bırakmamaktan daha kolaydır.
03
İnce cilt, kolay morarma
Kolajen ve deri altı yağ dokusunun azalmasıyla cilt incelir; özellikle kol ve el sırtında küçük darbelerle morluklar oluşabilir. Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda bu daha belirgindir.
04
Güneş birikiminin sonuçları
Ömür boyu biriken güneş, yüz, kulak, kel saç derisi ve el sırtında leke, pullu lezyon ve cilt kanseri riskinin artması olarak ortaya çıkar. Bu bölgelerde değişen ya da iyileşmeyen her lezyon hekime gösterilmelidir.
05
Mikrobiyom kırılganlığa duyarlı
İleri yaşta cilt mikrobiyomundaki değişimlerin takvim yaşından çok kırılganlıkla ilişkili olduğu gösterildi. Genel sağlık, hareket ve beslenme, cildin savunma ekibini de doğrudan etkiler.
İçeriden
Hormonların etkisi
Testosteron düşüşü bu dönemde daha belirgindir: uzun süre izlenen sağlıklı erkeklerde düşük testosteron değerlerinin 60 yaş üstünde yaklaşık beşte bir, 70 yaş üstünde üçte bir, 80 yaş üstünde ise yarı yarıya sıklığa ulaştığı gösterildi. Ciltte bu durum incelme, azalan esneklik ve yavaşlayan yara iyileşmesine katkı verebilir; kas kaybı, düşme riski ve kemik sağlığı da aynı tablonun parçasıdır. Hormon değerlendirmesi ve olası tedavi seçenekleri yalnızca hekim kontrolünde konuşulmalıdır.
Uyku bu yaşta daha bölünük hâle gelir ve gece kaşıntısı uykuyu daha da bozabilir. Diyabet, böbrek ve tiroid hastalıkları ile kullanılan pek çok ilaç cilt kuruluğunu, kaşıntıyı ve güneşe duyarlılığı artırabilir. Yeni başlayan, yaygın ve inatçı bir kaşıntı her zaman yalnızca kuruluk değildir; altta yatan bir sağlık sorununun işareti olabileceği için hekimle konuşulmalıdır.
Odak
Bu yaşta öncelikler
01
Günde iki kez nemlendir
Yüz ve vücutta seramid, gliserin ve üre gibi nem tutucular içeren bir krem kullanmak kuruluk ve kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olur. Duştan sonraki ilk üç dakika en etkili zamandır.
02
Temizliği hafiflet
Her gün tüm vücudu sabunlamak gerekmez. Koltuk altı, kasık ve ayaklar için nazik bir temizleyici yeterlidir; bacak ve kollarda yalnızca ılık su çoğu zaman iyidir.
03
Güneş koruması sürer
Güneş koruması ileri yaşta da önemini korur. Şapka, uzun kollu giysi ve açık bölgelerde koruyucu yeni hasarın birikmesini yavaşlatır.
04
Düzenli cilt kontrolü
Yılda en az bir kez dermatolojik kontrol, özellikle güneş gören bölgelerdeki lezyonların erken fark edilmesini sağlar.
05
Ayakları ihmal etme
Ayak mantarı, tırnak kalınlaşması ve topuk çatlakları bu yaşta sıktır. Diyabet varsa ayakları her gün kontrol etmek ve küçük yaraları bile hekime göstermek önemlidir.
60 ve üzeri · 60 yaş ve üzeri
Kıdemli kalkan: incelen zırhı her gün güçlendir
Adım adım
Cilt rutini
4 adım
- 01
Ilık su ile yüz
Sabah yüzü ılık suyla ya da çok nazik, köpürmeyen bir temizleyiciyle yıka. Havluyla ovmadan, bastırarak kurula.
- 02
Tıraş (dikkatle)
İnce ciltte elektrikli tıraş makinesi kesik riskini azaltır. Jiletle tıraş oluyorsan bol jel kullan, cildi hafifçe gergin tut ve tek geçişte bitirmeye çalış.
- 03
Zengin nemlendirici
Seramid ve gliserin içeren, prebiyotik içerikli zengin bir nemlendirici cildin bariyerini ve savunmasını desteklemeye yardımcı olabilir. Kulaklara ve boyna da uygula.
- 04
Güneş koruyucu
Dışarı çıkacaksan SPF 50 geniş spektrumlu bir koruyucuyu yüz, kulak, ense, el sırtı ve açık saç derisine sür. Şapka ve güneş gözlüğü ekle.
Rutinine ekleyebileceklerin
Kırılganlık mikrobiyomu etkiler
İleri yaşta cilt mikrobiyomundaki değişimlerin takvim yaşından çok genel kırılganlıkla ilişkili olduğu gösterildi. Hareket, beslenme ve genel sağlık cildin savunma ekibini de güçlendirir.
Az ve nazik temizlik
Sık ve sert temizlik kuru cildin hem bariyerini hem yararlı bakterilerini azaltır. Sadece gereken bölgeleri nazik bir temizleyiciyle yıkamak dengeyi korur.
Rutininde kullanabileceğin bakım
EcoProbiotic MenCare serisi ↗
Saç, saç derisi ve sakal
Saç ve sakal rutini
4 adım
- 01
Seyrek yıkama, nazik şampuan
Saç derisi yağı azaldığı için haftada birkaç kez yıkamak çoğu zaman yeterlidir. Kokusuz, nazik bir şampuan saç derisi kuruluğunu ve kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olur.
- 02
Kel saç derisi bir yüz gibidir
Açık saç derisi en çok güneş alan bölgelerdendir ve güneşe bağlı lezyonlar burada sık görülür. Şapka, kapalı alanlar dışında vazgeçilmez bir alışkanlık olmalıdır.
- 03
Saç derisi kaşıntısı
Pullanma ve kaşıntı seboreik dermatit ya da sedef işareti olabilir. Kepeğe karşı (antifungal) şampuanlar yardımcı olabilir; geçmiyorsa hekime danış.
- 04
Sakal ve bıyık
Sakal bırakıyorsan haftada birkaç kez yıka ve altındaki deriyi nemlendir. Kuru sakal altı cilt kaşıntı ve pullanmaya yatkındır.
En çok karşılaşılan
Sık sorunlar
Güneş hasarı
Pullu pembe alanlar, iyileşmeyen yaralar ve değişen lekeler. İleri yaşta cilt kanseri riski artar; düzenli kontrol önemlidir.
Atlasta oku →Yaşlılık ve güneş lekeleri
El sırtı ve yüzde kahverengi lekeler. Çoğu zararsızdır ama şekli ya da rengi değişen leke mutlaka değerlendirilmelidir.
Atlasta oku →Seboreik dermatit
Kaş, burun kenarı ve saç derisinde kızarık pullanma. İleri yaşta ve bazı nörolojik hastalıklarda daha sık görülebilir.
Atlasta oku →Ayak ve tırnak mantarı
Parmak aralarında kaşıntı, soyulma ve kalınlaşmış tırnaklar. Yaşlanan nüfusta sıklığı artmaktadır; diyabette özellikle dikkat gerekir.
Atlasta oku →Egzama ve kuruluk egzaması
İleri yaşta kuruluğa bağlı kaşıntılı, kızarık, çatlamış alanlar. Bariyer onarıcı bakım temel yaklaşımdır.
Atlasta oku →Sedef
Dirsek, diz, saç derisi ve bele yakın bölgelerde pullu plaklar. Kronik bir hastalıktır ve düzenli hekim takibi gerektirir.
Atlasta oku →Günlük hayat
Yaşam tarzı
Hareketi sürdür
Günlük yürüyüş ve hafif kuvvet egzersizleri kas kaybını yavaşlatır, dengeyi ve kan dolaşımını destekler. Cildin beslenmesi de dolaşımla doğrudan ilişkilidir.
Su ve protein
Yaşla susama hissi azalır. Gün içine yayılmış su içme düzeni ve her öğünde yeterli protein, cildin onarım kapasitesini destekler.
Ev ortamı
Kışın kalorifer havayı kurutur. Odayı çok ısıtmamak ve ortam nemini dengede tutmak cilt kuruluğunu ve gece kaşıntısını azaltmaya yardımcı olabilir.
İlaçlarını gözden geçir
Bazı tansiyon, kolesterol ve idrar söktürücü ilaçlar kuruluk, kaşıntı ya da güneşe duyarlılık yapabilir. Yeni bir cilt sorununda hekimine kullandığın tüm ilaçları söyle.
Sosyal ve zihinsel sağlık
Yalnızlık ve stres uyku kalitesini ve bağışıklığı etkiler. Aile, arkadaşlar ve düzenli sosyal etkinlikler cildin de dolaylı destekçisidir.
Sık arananlar
60 ve üzeri hakkında en çok sorulanlar
Merak edilenler
Sık sorulan sorular
01Yaşlılıkta cilt neden bu kadar kaşınır?+
Cildin nem tutma kapasitesi ve bariyer yağları azalır, yenilenme yavaşlar. Sıcak duş, sert sabun ve kuru ev havası kaşıntıyı artırır. Ilık kısa duş, nazik temizleyici ve günde iki kez nemlendirme çoğu zaman rahatlatır. Yaygın ve inatçı kaşıntı ise bir hastalığın ya da ilaç yan etkisinin işareti olabileceği için hekim değerlendirmesi gerektirir.
02Kollarımda neden kolayca morluk oluşuyor?+
İleri yaşta cilt incelir ve damarları koruyan destek dokusu azalır; küçük darbeler bile morluk bırakabilir. Kan sulandırıcı ilaçlar bunu artırabilir. Yeni başlayan, açıklanamayan ya da çok yaygın morluklar varsa hekime danış.
03İleri yaşta güneş koruyucu kullanmaya gerek var mı?+
Evet. Güneş hasarı ömür boyu birikir ve ileri yaşta cilt kanseri riski artar. Şapka, uzun kollu giysi ve açık bölgelerde koruyucu yeni hasarın eklenmesini yavaşlatır.
04Yaşlı ciltte tıraş nasıl olmalı?+
Elektrikli tıraş makinesi ince ciltte kesik riskini azaltır. Jiletle tıraş oluyorsan ılık suyla cildi yumuşat, bol jel kullan, keskin bıçakla kıl yönünde ve tek geçişte bitir, ardından alkolsüz bir nemlendirici sür.
05Hangi lezyonlar için hemen doktora gitmeliyim?+
İyileşmeyen ya da kanayan yaralar, hızla büyüyen kabarıklıklar, şekli, rengi veya boyutu değişen benler ve güneş gören bölgelerde geçmeyen pullu lekeler beklemeden bir dermatoloğa gösterilmelidir.
Bilimsel dayanak
Kaynaklar
- 01Prevalence and risk factors for xerosis in the elderly: a cross-sectional epidemiological study in primary care.
Paul C, Maumus-Robert S, Mazereeuw-Hautier J, Guyen CN, et al. · Dermatology · 2011 · doi:10.1159/000334631
65 yaş ve üzerindeki 756 kişinin %55,6'sında cilt kuruluğu (kserozis) saptadı; ileri yaş, kuruluk yapabilen ilaçlar ve atopi öyküsü riski artırıyordu.
- 02Age-associated changes in human epidermal cell renewal.
Grove GL, Kligman AM · Journal of Gerontology · 1983 · doi:10.1093/geronj/38.2.137
Genç yetişkinlerde yaklaşık 20 gün süren üst deri yenilenmesinin ileri yaşta 10 günden fazla uzadığını ve düşüşün özellikle 50 yaştan sonra hızlandığını gösterdi.
- 03Associations of the skin, oral and gut microbiome with aging, frailty and infection risk reservoirs in older adults.
Larson PJ, Zhou W, Santiago A, Driscoll S, et al. · Nature Aging · 2022 · doi:10.1038/s43587-022-00287-9
İleri yaşta mikrobiyom değişikliklerinin takvim yaşından çok kırılganlıkla ilişkili olduğunu ve cilt mikrobiyomunun dengesinin bu dönemde özellikle önem taşıdığını gösterdi.
- 04Longitudinal effects of aging on serum total and free testosterone levels in healthy men. Baltimore Longitudinal Study of Aging.
Harman SM, Metter EJ, Tobin JD, Pearson J, Blackman MR · Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism · 2001 · doi:10.1210/jcem.86.2.7219
890 erkekte testosteronun hastalıklardan bağımsız olarak yaşla düzenli azaldığını; düşük testosteron düzeyinin 60 yaş üstünde yaklaşık %20, 70 yaş üstünde %30, 80 yaş üstünde %50 sıklığa ulaştığını gösterdi.
- 05Age-related changes in male skin: quantitative evaluation of one hundred and fifty male subjects.
Luebberding S, Krueger N, Kerscher M · Skin Pharmacology and Physiology · 2014 · doi:10.1159/000351349
20–70 yaş 150 erkekte sebum üretiminin ve su kaybının yaşla pek değişmediğini, buna karşılık yüz ve boyunda cildin nem düzeyinin belirgin şekilde azaldığını ve yüzde cilt pH'sının yükseldiğini gösterdi.
- 06Tinea pedis: the etiology and global epidemiology of a common fungal infection.
Ilkit M, Durdu M · Critical Reviews in Microbiology · 2015 · doi:10.3109/1040841X.2013.856853
Ayak mantarının dünya genelinde artışını kentleşme, spor ve fitness tesislerinin yaygın kullanımı, obezite ve yaşlanan nüfusla ilişkilendirdi.
- 07The human skin microbiome.
Byrd AL, Belkaid Y, Segre JA · Nature Reviews Microbiology · 2018 · doi:10.1038/nrmicro.2017.157
Cilt mikrobiyomunun bölgeye (yağlı, nemli, kuru) göre değiştiğini ve bağışıklık sistemiyle sürekli iletişim hâlinde bariyerin korunmasına katkı verdiğini derledi.
