Sözlük · 110 terim
Etiketin diliniçöz.
Şişenin arkasındaki kelimeler artık yabancı gelmesin. Cilt biliminden etken maddelere, tıraştan saç yapısına her terim sade ve kısa.
A
- Aftershave
- Tıraştan sonra cilde uygulanan losyon, jel ya da balsam. Eskiden yüksek alkollü ve yakıcı olurdu; bugün tercih edilenler alkolsüz, yatıştırıcı ve nem veren formüllerdir.
- AHA (alfa hidroksi asitler)
- Glikolik ve laktik asit gibi suda çözünen asitlerin ortak adı. Ölü hücreleri yüzeyden uzaklaştırarak cildin daha düzgün görünmesine yardımcı olur. Güneşe duyarlılığı artırabildiği için gündüz güneş koruyucuyla birlikte kullanılmalıdır.
- Akne
- Gözeneklerin tıkanması ve iltihaplanmasıyla ortaya çıkan siyah nokta, beyaz nokta ve sivilcelerle seyreden yaygın bir cilt durumu. Erkeklerde androjenlerin yağ üretimini artırması nedeniyle ergenlikte sık görülür; sırt, göğüs ve çene hattında yetişkinlikte de sürebilir.
- Alfa redüktaz (5-alfa redüktaz)
- Testosteronu daha güçlü bir androjen olan DHT'ye dönüştüren enzim. Saç kökü ve yağ bezlerinde bulunur; erkek tipi saç dökülmesi ve yağlanmayla ilişkisi nedeniyle sık araştırılır.
- Alüm taşı
- Şap olarak da bilinen, doğal mineral tuzundan oluşan blok. Tıraştan sonra ıslatılıp cilde sürülür; küçük kesiklerde kanamayı durdurmaya ve gözenekleri sıkılaştırmaya yardımcı olur. Hassas ciltte batma hissi yapabilir.
- Anajen
- Saç ve sakal telinin aktif büyüme evresi. Saç derisinde bu evre yıllarca sürebilir; sakal kıllarında daha kısadır. Telin ne kadar uzayabileceğini bu evrenin süresi belirler.
- Androjen
- Testosteron ve DHT gibi erkeklik hormonlarının genel adı. Sakal çıkışını, yağ bezlerinin çalışmasını ve kas yapısını etkiler; yatkın kişilerde saç derisinde dökülmeyi hızlandırabilir.
- Androjenetik alopesi
- Erkek tipi saç dökülmesinin tıbbi adı. Genetik yatkınlık ve DHT'nin etkisiyle saç kökleri zamanla küçülür; çoğunlukla şakaklardan ve tepeden başlar. Erken dönemde dermatolog değerlendirmesi seçenekleri genişletir.
- Anız
- Tıraştan bir iki gün sonra yüzeye çıkan kısa, sert sakal kılları. Kesik uçları sivri olduğu için kaşıntı ve batma hissi yapabilir; bu dönemde nemlendirme ve sakal yağı rahatlatıcı olur.
- Antioksidan
- Güneş, hava kirliliği ve sigara dumanının oluşturduğu serbest radikallerin etkisini azaltmaya yardımcı olan maddeler. C vitamini, E vitamini ve niasinamid ciltte en sık kullanılanlardır.
- Antiperspirant
- Ter bezlerinin ağzını geçici olarak daraltarak terlemeyi azaltan ürün. Deodoranttan farkı, kokuyu örtmekle kalmayıp ter miktarını da düşürmesidir; en iyi etkiyi gece kuru cilde sürüldüğünde gösterir.
- Asit manto
- Cilt yüzeyini kaplayan, hafif asidik ince koruma tabakası. Bariyer enzimlerinin çalışmasına ve yararlı bakterilerin yerleşmesine yardım eder; sert sabunlar ve yüksek pH'lı köpükler bu dengeyi bozabilir.
- Atopik dermatit (egzama)
- Kuruluk, şiddetli kaşıntı ve kızarık alanlarla seyreden, alevlenip sakinleşen kronik bir cilt hastalığı. Bariyer zayıflığı önemli rol oynar; tanı ve uygun bakım planı için dermatoloğa başvurulmalıdır.
- Azelaik asit
- Sivilce, sivilce sonrası lekeler ve rozaseaya bağlı kızarıklıkta kullanılan, görece nazik bir etken madde. Ton eşitsizliğinin azalmasına da yardımcı olabilir.
B
- Bariyer (cilt bariyeri)
- Cildin en dış katmanının, içerideki suyu tutan ve dış etkenlere karşı koruma sağlayan savunma hattı. Sık tıraş, sert sabun, soğuk rüzgâr ve sıcak duş bu hattı zayıflatabilir; sonuç kuruluk, gerginlik ve hassasiyettir.
- Batık kıl
- Kesilen kılın deriden dışarı çıkmak yerine kıvrılıp yeniden deriye gömülmesi. Kıvırcık sakallı erkeklerde ve sık, dipten tıraşta daha sık görülür; kaşıntılı kırmızı kabarcıklar yapabilir.
- Benzoil peroksit
- Akneyle ilişkili bakterilerin sayısını azaltmaya yardımcı olan bir akne bakım içeriği. Kurutucu olabilir ve havlu, yastık kılıfı gibi kumaşları ağartabilir; düşük sıklıkla başlanması önerilir.
- BHA (beta hidroksi asit)
- Ciltte en sık kullanılan BHA salisilik asittir. Yağda çözünebildiği için gözeneğin içine ulaşabilir; yağlı cilt, siyah nokta ve sakal dibi tıkanmalarında tercih edilir.
- Bromhidroz
- Terin cilt yüzeyindeki bakterilerle parçalanması sonucu belirginleşen kötü vücut kokusu. Koltuk altı ve ayaklarda sık görülür; düzenli yıkama, nefes alan kumaşlar ve uygun deodorant kokunun azalmasına yardımcı olabilir.
C
- C vitamini
- Ciltte antioksidan olarak kullanılan, ton eşitsizliğine ve donukluğa yardımcı olabilen bir vitamin. Işığa ve havaya duyarlı olduğu için koyu renkli, kapalı ambalajda saklanması önemlidir.
- Cilt tipi
- Cildin yağ ve nem dengesine göre yapılan sınıflandırma: yağlı, kuru, karma, normal ve hassas. Erkek cildi çoğunlukla daha yağlıdır ama sık tıraş edilen bölgeler aynı anda kuru ve hassas olabilir.
Ç
- Çıban (fronkül)
- Kıl kökünün derin ve ağrılı iltihaplanmasıyla oluşan, içi iltihap dolu şişlik. Sakal bölgesi, ense ve kasık gibi sürtünen alanlarda görülebilir; sıkılmamalı, büyüyen ya da tekrarlayan çıbanlar hekime gösterilmelidir.
- Çok bıçaklı jilet
- Tek kafada üç, dört ya da beş bıçak bulunan tıraş makinesi. Daha az geçişle daha dipten kesim sağlar; ancak kılı derinin altından kestiği için batık kıla yatkın erkeklerde tahrişi artırabilir.
D
- Deodorant
- Ter kokusuna yol açan bakterilerin etkisini azaltan ve kokuyu maskeleyen ürün. Terlemeyi azaltmaz; ter miktarı sorun oluyorsa antiperspirant tercih edilir.
- Dermatolog
- Cilt, saç, sakal ve tırnak hastalıkları alanında uzmanlaşmış hekim. İnatçı sivilce, saç dökülmesi, sakalda kızarık lekeler ve değişen benler için ilk başvurulacak uzmandır.
- Dermis
- Epidermisin altında yer alan, kollajen ve elastik liflerden oluşan destek katmanı. Kıl kökleri, ter bezleri, yağ bezleri ve damarlar bu katmanda bulunur.
- DHT (dihidrotestosteron)
- Testosteronun 5-alfa redüktaz enzimiyle dönüşmesiyle oluşan güçlü androjen. Sakal büyümesini desteklerken yatkın kişilerde saç derisindeki kökleri küçültür; erkek tipi saç dökülmesinin ana hormonudur.
E
- Eksfoliasyon
- Cilt yüzeyindeki ölü hücrelerin kimyasal (AHA, BHA) ya da fiziksel (peeling granülleri) yöntemlerle uzaklaştırılması. Sakal bölgesinde haftada bir iki kez yapılması batık kıl riskini azaltmaya yardımcı olabilir; fazlası bariyeri zayıflatır.
- Elektrikli tıraş makinesi
- Kılı deriye temas eden bir eleğin ardından kesen tıraş aleti. Jilet kadar dipten kesmez ama batık kıl ve kesik riski daha düşüktür; hassas ciltli erkekler için iyi bir seçenektir.
- Emolyan
- Hücreler arasındaki boşlukları doldurarak cildi yumuşatan ve pürüzsüz hissettiren nemlendirici bileşenler. Kuru ve tıraşla gerilmiş ciltte konforu artırır.
- Epidermis
- Cildin dışarıdan görülen en üst katmanı. Sürekli yenilenir ve en dışındaki stratum korneum, su kaybına ve dış etkenlere karşı ilk savunma hattını oluşturur.
F
- Folikül
- Derinin içinde kılın üretildiği ve tutunduğu tüp biçimli yapı. Her foliküle bir yağ bezi bağlıdır; saç dökülmesi, sivilce ve folikülit gibi durumlar bu yapıda başlar.
- Folikülit
- Kıl köklerinin iltihaplanması. Kılların çevresinde küçük kırmızı ya da iltihaplı kabarcıklar görülür; tıraş, ter, dar kıyafet ve sıcak havuzlar tetikleyebilir. Yayılan ya da geçmeyen durumda hekim değerlendirmesi gerekir.
- Fotoyaşlanma
- Uzun süreli güneş ışığına maruz kalmanın ciltte yol açtığı erken yaşlanma: kırışıklık, kalınlaşma, leke ve sarkma. Açık havada çalışan ve spor yapan erkeklerde belirgindir; düzenli güneş koruyucu en etkili savunmadır.
G
- Gliserin
- Havadaki ve derideki suyu kendine çekerek cildin nemli kalmasına yardım eden, iyi tolere edilen bir nem tutucu. Tıraş jellerinde ve nemlendiricilerde çok yaygındır.
- Gözenek
- Kıl kökünün ve ona bağlı yağ bezinin cilt yüzeyine açılan ağzı. Erkeklerde yağ üretimi fazla olduğundan özellikle burun ve yanaklarda daha belirgin görünür; boyutu büyük ölçüde genetik ve yağlanmayla ilgilidir.
H
- Hiperhidroz
- Vücudun ısı dengesi için gerekenden çok daha fazla terleme. Avuç içi, ayak tabanı, koltuk altı ve yüzde görülebilir; günlük yaşamı etkiliyorsa dermatoloğun önerebileceği farklı seçenekler vardır.
- Hiperpigmentasyon
- Ciltte melaninin fazla üretilmesiyle oluşan koyu leke ve ton farkları. Güneş, sivilce izleri ve tıraş tahrişi sonrası gelişebilir; güneş korumasıyla birlikte zamanla açılmaya yardımcı olan içerikler kullanılabilir.
- Hiyalüronik asit
- Ağırlığının çok katı kadar suyu bağlayabilen güçlü bir nem tutucu. Yağlı his bırakmadan nem verdiği için erkeklerin sık tercih ettiği hafif jel nemlendiricilerde bulunur.
- Humektan
- Suyu kendine çekerek cildin üst katmanında tutan nem tutucu bileşenlerin genel adı. Gliserin, hiyalüronik asit ve üre bunun örnekleridir.
I
- Islak tıraş
- Cildin ve kılın su, köpük ya da jelle yumuşatıldıktan sonra jiletle yapılan tıraş. Sıcak suyla ıslatma, kıl yönünde geçiş ve keskin bıçak tahrişi azaltmaya yardımcı olur.
İ
- İltihap sonrası leke
- Sivilce, batık kıl ya da tahriş geçtikten sonra yerinde kalan kahverengi ya da kırmızımsı iz. Koyu tenli erkeklerde daha belirgin ve kalıcı olabilir; güneş koruması solmasına yardımcı olur.
- İntertrigo
- Kasık, koltuk altı ve göbek altı gibi derinin deriye sürtündüğü kıvrımlarda görülen kızarıklık ve tahriş. Nem, ısı ve sürtünme birleştiğinde gelişir; kilolu, çok terleyen ve uzun süre spor kıyafetiyle kalan erkeklerde sıktır.
- İsilik
- Ter kanallarının tıkanmasıyla sıcak ve nemli havada ortaya çıkan, batma hissi veren küçük kırmızı kabarcıklar. Serin ortam ve bol, nefes alan kıyafetle genellikle kendiliğinden geçer.
J
- Jilet yanığı
- Tıraştan hemen sonra görülen kızarıklık, yanma ve küçük kabarcıklar. Kör bıçak, kuru tıraş, aynı bölgeden çok kez geçmek ve ters yön tıraş başlıca nedenlerdir; genellikle birkaç gün içinde yatışır.
K
- Karşı yön tıraş
- Jiletin kılın çıkış yönüne ters hareket ettirildiği tıraş tekniği. Daha pürüzsüz sonuç verir ama kılı derinin altından kestiği için batık kıl ve tahriş riskini artırır; hassas ciltte önce kıl yönünde geçilmesi önerilir.
- Katajen
- Kılın büyüme evresinden dinlenme evresine geçtiği kısa geçiş dönemi. Bu evrede kıl kökü küçülür ve kıl büyümesi durur.
- Kepek
- Saç derisinden beyaz ya da sarımsı pullar halinde dökülen ölü hücreler. Saç derisi mayasının çoğalması, yağlanma ve hassasiyet birlikte rol oynar; kaşıntıyla birlikte görülebilir.
- Keratin
- Saçın, sakalın, tırnağın ve cildin üst katmanının temel yapı proteini. Kılın sağlamlığı ve esnekliği büyük ölçüde keratinin durumuna bağlıdır.
- Keratinosit
- Epidermisin büyük bölümünü oluşturan hücreler. Alt katmanlarda doğar, yukarı doğru ilerler ve yüzeye ulaştığında ölü hücre olarak dökülür.
- Kıl kökü
- Kılın derinin altında kalan, folikül içinde yer alan ve yeni kıl hücrelerinin üretildiği canlı kısmı. Kılın kalınlığı, rengi ve büyüme hızı kökte belirlenir.
- Kollajen
- Cildin dermis katmanına sıkılık ve dayanıklılık veren yapı proteini. Yaşla, güneşle ve sigarayla üretimi azalır; bu da kırışıklık ve sarkma olarak görünür.
- Komedon
- Gözeneğin sebum ve ölü hücrelerle tıkanması. Açık olanı siyah nokta, kapalı olanı beyaz nokta olarak bilinir; erkeklerde en çok burun, alın ve çene hattında görülür.
- Kontakt dermatit
- Cildin temas ettiği bir maddeye tahriş ya da alerji yoluyla verdiği tepki. Parfümlü aftershave, deodorant, saat kayışı ve kask içi malzemeler erkeklerde sık tetikleyicilerdir.
- Kseroz (cilt kuruluğu)
- Cildin su ve yağ içeriğinin azalmasıyla oluşan kuruluk, gerginlik ve pullanma. Kış ayları, sıcak duş ve sert sabun kuruluğu belirginleştirir; düzenli nemlendirme rahatlatır.
L
- Lipitler (cilt lipitleri)
- Cildin en üst katmanında hücreler arasını dolduran seramid, kolesterol ve yağ asitlerinden oluşan karışım. Bariyerin harcı gibi çalışır; eksildiğinde cilt su kaybeder ve kolay tahriş olur.
M
- Mekanik akne
- Sürekli sürtünme, baskı ve terle oluşan sivilceler. Kask, kep, sırt çantası askısı, spor ekipmanı ve sıkı forma altında sık görülür.
- Melanin
- Cilde, saça ve sakala rengini veren pigment. Güneş ışığına karşı doğal bir kalkan görevi görür; fazla ya da düzensiz üretimi leke olarak ortaya çıkar.
- Mikro iğneleme
- Çok ince iğnelerle cilt ya da saç derisinde kontrollü mikro kanallar açılan işlem. Sivilce izleri ve bazı saç dökülmesi tiplerinde destekleyici olarak kullanılır; hijyen ve uygun derinlik için uzman eşliğinde yapılmalıdır.
- Mikrobiyom
- Cildin, saç derisinin ve sakal bölgesinin yüzeyinde yaşayan mikroorganizma topluluğu. Dengeli olduğunda zararlı mikroplara karşı ekip gibi çalışır; dengesi bozulduğunda kepek, sivilce ve kötü koku gibi sorunlarla ilişkilendirilir.
- Minyatürleşme
- DHT etkisiyle saç köklerinin zamanla küçülmesi ve kalın tellerin yerini ince, kısa tellere bırakması. Erkek tipi saç dökülmesinde saçın seyrek görünmesinin asıl nedeni budur.
N
- Nemlendirici
- Cildin suyunu tutmasına ve bariyerin desteklenmesine yardımcı olan bakım ürünü. Yağlı ciltli erkekler için hafif jel, kuru ciltler için daha yoğun krem dokuları uygundur; prebiyotik içerikli nemlendiriciler mikrobiyom dengesini de gözetir.
- Niasinamid
- B3 vitamininin bir formu. Yağ dengesine, gözenek görünümüne, kızarıklığa ve ton eşitsizliğine yardımcı olabilir; çoğu cilt tipi tarafından iyi tolere edilir.
- Non-komedojenik
- Gözenekleri tıkama olasılığı düşük olacak şekilde tasarlanmış ürünler için kullanılan ifade. Sivilceye yatkın ve yağlı ciltli erkeklerin etikette araması gereken ibarelerden biridir.
- Norwood ölçeği
- Erkek tipi saç dökülmesinin derecesini şakak açılmasından tepe seyrelmesine kadar yedi evrede sınıflandıran ölçek. Hekimlerin dökülmenin ilerleyişini izlemesinde ve seçenekleri planlamasında kullanılır.
O
- Okluzif
- Cildin üstünde ince bir film tabakası oluşturarak su kaybını yavaşlatan bileşenler. Vazelin, bazı yağlar ve mumlar bu gruptadır; çok kuru ve çatlamış bölgelerde işe yarar.
- Oksidatif stres
- Serbest radikallerin vücudun savunma kapasitesini aşması durumu. Güneş, sigara, hava kirliliği ve uykusuzluk ciltte oksidatif stresi artırarak yaşlanmayı hızlandırabilir.
Ö
- Ölü deri hücreleri
- Cildin yüzeyine ulaşıp yaşamını tamamlamış keratinositler. Normalde kendiliğinden dökülür; birikmeleri donuk görünüm, tıkanmış gözenek ve sakal dibinde batık kıla yol açabilir.
P
- Pantenol
- B5 provitamini. Ciltte nem tutar, yatıştırır ve bariyeri destekler; tıraş sonrası balsamlarda ve sakal bakım ürünlerinde sık bulunur.
- Peeling
- Cilt yüzeyindeki ölü hücreleri uzaklaştırmak için kullanılan kimyasal ya da granüllü ürün ve işlemlerin genel adı. Evde kullanılanlar hafiftir; güçlü kimyasal peelingler uzman tarafından uygulanır.
- pH
- Bir maddenin asidik ya da bazik olduğunu gösteren ölçü. Cilt yüzeyi hafif asidiktir; bu nedenle cildin doğal pH'ına yakın temizleyiciler bariyer için daha uygundur.
- Pigment
- Cilde ve kıla renk veren maddelerin genel adı. Ciltteki ana pigment melanindir; sakal ve saçtaki beyazlama da pigment üretiminin azalmasıyla ilgilidir.
- Postbiyotik
- Yararlı mikroorganizmaların ürettiği ya da cansız hâllerinden elde edilen bileşenler. Canlı mikroorganizma içermeden cilt mikrobiyomu ve bariyerle ilgili destek sağlayabileceği araştırılmaktadır.
- Prebiyotik
- Cilt yüzeyindeki yararlı bakterileri besleyerek mikrobiyom dengesini desteklemeye yardımcı olan bileşenler. Bakım ürünlerinde bariyeri ve cildin kendi savunmasını güçlendirmeye yönelik kullanılır.
- Probiyotik
- Yeterli miktarda kullanıldığında yarar sağlayan canlı mikroorganizmalar. Cilt bakımında probiyotik içerikli ürünlerin mikrobiyom dengesine ve bariyer işlevine katkısı araştırılmaktadır.
- Psödofolikülit (sakal dibi iltihabı)
- Kesilen sakal kıllarının deriye geri batmasıyla gelişen, kaşıntılı ve iltihaplı kabarcıklar. Kıvırcık sakallı erkeklerde çok sık görülür; dipten ve ters yönde tıraş durumu ağırlaştırabilir, inatçı vakalar dermatoloğa gösterilmelidir.
R
- Retinoid
- A vitamini türevlerinin genel adı. Hücre yenilenmesini hızlandırır; sivilce, gözenek görünümü ve kırışıklıkta kullanılır. Başlangıçta kuruluk ve kızarıklık yapabileceği için yavaş başlanmalı, güçlü olanlar hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
- Rinofima
- Rozaseanın ileri bir biçiminde burun derisinin kalınlaşması, büyümesi ve pürüzlü bir görünüm alması. Neredeyse yalnızca erkeklerde görülür; değerlendirme ve seçenekler için dermatoloğa başvurulmalıdır.
- Rozasea
- Yanak, burun ve alında kalıcı kızarıklık, belirgin damarlar ve sivilceye benzer kabarcıklarla seyreden kronik bir cilt hastalığı. Güneş, sıcak, alkol ve baharatlı yiyecekler alevlendirebilir; erkeklerde daha ağır seyredebilir.
S
- Saç büyümesini destekleyen topikal ilaçlar
- Erkek tipi saç dökülmesinde saç derisine doğrudan uygulanan reçeteli ya da reçetesiz ilaçların genel adı. Etkinin görülmesi aylar sürer ve düzenli kullanım gerektirir; uygun seçim ve kullanım için hekim değerlendirmesi gerekir.
- Saç derisi
- Kafatasını kaplayan, yoğun kıl kökü ve yağ bezi barındıran özel deri bölgesi. Yüz cildi kadar bakıma ihtiyaç duyar; kepek, kaşıntı ve dökülme sorunlarının çoğu burada başlar.
- Saç ekimi
- Ense gibi dökülmeye dirençli bölgelerden alınan kök gruplarının seyrek alanlara yerleştirildiği cerrahi işlem. Uygunluk, dökülmenin evresine ve donör alanın yoğunluğuna göre hekim tarafından belirlenir.
- Sakal balsamı
- Yağ, mum ve nemlendiricilerden oluşan, sakalı yumuşatan ve hafifçe şekillendiren krem kıvamında ürün. Uzun ve kabarık sakallarda kılları toplar, altındaki cildin kurumasını azaltır.
- Sakal kaşıntısı
- Sakal uzatmanın ilk haftalarında ya da kuru havada sakal altındaki ciltte hissedilen kaşıntı. Sivri kıl uçları, kuruluk ve sakal kepeği başlıca nedenlerdir; düzenli yıkama ve nemlendirme rahatlatır.
- Sakal kepeği
- Sakal altındaki ciltten dökülen beyaz pullar. Saç derisindeki kepeğe benzer şekilde yağlanma, maya çoğalması ve kuruluk rol oynar; sakal yalnız suyla değil uygun bir temizleyiciyle yıkanmalıdır.
- Sakal yağı
- Sakalı ve altındaki cildi nemlendirmek için kullanılan hafif yağ karışımı. Duştan sonra nemli sakala birkaç damla uygulanır; kaşıntıyı ve kılların sertliğini azaltmaya yardımcı olur.
- Seboreik dermatit
- Saç derisi, kaş arası, burun kenarları ve sakal bölgesi gibi yağlı alanlarda kızarıklık ve yağlı pullanmayla seyreden kronik bir durum. Erkeklerde sık görülür; stres ve soğuk havada alevlenebilir, uygun bakım için dermatolog önerisi alınmalıdır.
- Sebum
- Yağ bezlerinin ürettiği, cildi ve kılı kaplayan doğal yağ. Androjenler sebum üretimini artırdığı için erkek cildi genellikle daha yağlıdır; fazlası parlama ve gözenek tıkanmasına yol açabilir.
- Sedef hastalığı (psoriazis)
- Bağışıklık sistemiyle ilişkili, kalın gümüşi pullu ve sınırları belirgin kırmızı plaklarla seyreden kronik bir hastalık. Dirsek, diz ve saç derisinde sık görülür; tanı ve takip dermatolog tarafından yapılmalıdır.
- Seramid
- Cilt bariyerinin harcını oluşturan temel lipitler. Sık tıraş, sert temizleyici ve yaşla azalabilir; seramid içeren nemlendiriciler bariyeri desteklemeye yardımcı olur.
- SPF (güneş koruma faktörü)
- Bir güneş koruyucunun yanığa yol açan UVB ışınlarına karşı koruma düzeyini gösteren değer. Açık havada çalışan, spor yapan ya da saçı seyrelmiş erkeklerde yüz, ense, kulak ve saç derisi korunmalıdır.
- Stratum korneum
- Epidermisin en dış katmanı; ölü hücreler ve aralarındaki lipitlerden oluşan, tuğla duvara benzeyen savunma hattı. Cildin su tutması ve dış etkenlere direnci büyük ölçüde bu katmana bağlıdır.
Ş
- Şampuan
- Saç ve saç derisini yağdan, terden ve kirden arındıran temizleyici. Erkeklerde saç derisi daha hızlı yağlandığı için düzenli yıkama önemlidir; çok sert köpüren formüller kuruluk ve kaşıntıyı artırabilir.
- Şekillendirici ürünler
- Wax, jöle, kil ve pomat gibi saça ya da sakala biçim veren ürünler. Gün sonunda iyice yıkanmadıklarında saç derisinde ve alın çizgisinde gözenek tıkanmasına yol açabilir.
T
- Telojen
- Kılın büyümeyi bitirip dinlendiği ve sonunda döküldüğü evre. Günde belli sayıda telin dökülmesi bu evrenin doğal sonucudur.
- Telojen efluvyum
- Yüksek ateş, ağır stres, hızlı kilo kaybı ya da ciddi bir hastalıktan birkaç ay sonra başlayan yaygın saç dökülmesi. Çok sayıda kök aynı anda dinlenme evresine geçer; neden ortadan kalktığında çoğunlukla zamanla toparlanır.
- Testosteron
- Erkeklerde başlıca androjen hormonu. Sakal ve vücut kılı, yağ üretimi ve kas yapısı üzerinde etkilidir; ciltteki etkisinin bir kısmı DHT'ye dönüşerek ortaya çıkar.
- TEWL (transepidermal su kaybı)
- Cildin derin katmanlarından yüzeye ve oradan havaya buharlaşan su miktarı. Bariyer zayıfladığında artar; ölçümü cilt bariyerinin durumunu değerlendirmede kullanılır.
- Tıraş fırçası
- Tıraş sabununu ya da kremini köpürtüp cilde yaymak için kullanılan fırça. Kılları kaldırır, cildi hafifçe eksfolye eder ve köpüğün kılın dibine ulaşmasını kolaylaştırır; her kullanımdan sonra iyice durulanıp kurutulmalıdır.
- Tıraş jeli
- Cilt üzerinde kayganlık sağlayan, köpükten daha yoğun ve şeffaf olabilen tıraş ürünü. Bıçağın daha az sürtünmeyle kaymasına yardımcı olur; hassas ciltler için parfümsüz olanlar tercih edilir.
- Tıraş köpüğü
- Kılı yumuşatan ve jiletin kaymasını kolaylaştıran hafif dokulu tıraş ürünü. Pratiktir ama bazı formüller kurutucu olabilir; kılı yumuşatması için birkaç dakika beklemek daha rahat bir tıraş sağlar.
- Tıraş yağı
- Tıraştan önce ya da köpüğün altına sürülen, cilt ile bıçak arasında ince kayganlık tabakası oluşturan yağ. Kuru ve hassas ciltlerde sürtünmeyi azaltarak jilet yanığı riskini düşürmeye yardımcı olabilir.
- Tinea
- Deri, saç, sakal ya da tırnakta görülen mantar enfeksiyonlarının genel adı. Kasıkta, ayakta ve sakal bölgesinde halka biçimli, kaşıntılı, kenarı belirgin kızarıklıklar yapabilir; tanı ve uygun antifungal seçimi için hekime başvurulmalıdır.
- Tonik
- Temizlikten sonra cilde pamukla ya da elle uygulanan sulu bakım ürünü. Alkolsüz ve yatıştırıcı olanlar tıraş sonrası gerginliği azaltabilir; alkollü ve sert tonikler cildi kurutabilir.
- Trombositten zengin plazma (PRP)
- Kişinin kendi kanından elde edilen, trombositten zengin plazmanın saç derisine enjekte edildiği işlem. Bazı saç dökülmesi tiplerinde destekleyici olarak uygulanır; sonuçlar kişiden kişiye değişir.
U
- UV ışınları (UVA ve UVB)
- Güneşten gelen morötesi ışınlar. UVB yanığa, UVA ise daha derine inerek erken yaşlanmaya ve lekeye yol açar; bulutlu havada ve araç camının arkasında da etkileri sürer.
Ü
- Üre
- Cildin doğal nem faktörlerinden biri. Düşük yoğunlukta nem tutar, yüksek yoğunlukta kalınlaşmış deriyi yumuşatır; topuk, dirsek ve çok kuru ciltlerde sık kullanılır.
V
- Vellus kıl
- Vücudun büyük bölümünü kaplayan ince, kısa ve renksiz tüyler. Erkek tipi saç dökülmesinde kalın saç telleri giderek vellus benzeri ince tellere dönüşür.
Y
- Yağ bezi
- Kıl köklerine bağlı olarak sebum üreten bez. Yüz, saç derisi, göğüs ve sırtta yoğundur; androjenlerin etkisiyle erkeklerde daha aktif çalışır.
- Yatıştırıcı
- Kızarıklık, yanma ve batma hissini azaltmaya yardımcı olan bakım içeriklerinin genel adı. Pantenol, allantoin ve niasinamid tıraş sonrası ürünlerde sık kullanılan yatıştırıcılardır.