Kışın ilk soğuk günlerinde ya da yoğun bir iş haftasında saç derin kaşınmaya, omuzlarına pullar düşmeye başlayabilir. Çoğu erkek bunu hemen kepek olarak adlandırıp ilk gördüğü kepek şampuanını alır. Ama pulların arkasında iki farklı hikâye olabilir ve yanlış hikâyeye göre davranmak sorunu uzatabilir.
Kepek nedir?
Kepek, ergenlik sonrası dönemde çok yaygın görülen, kaşıntılı ve pullanan bir saç derisi durumudur. Saç derisinin bariyer işlevini inceleyen bir çalışma, kepeğin nedeninin çok faktörlü olduğunu, saç derisinde doğal olarak yaşayan bir mayanın, yağ üretiminin ve kişisel yatkınlığın birlikte rol oynadığını anlatır. Bu maya sağlıklı saç derilerinde de bulunduğu için tek başına yeterli bir neden değildir.
Aynı çalışma, kepekli saç derisinde derinin en üst katmanının yapısının bozulduğunu, lipitlerin azaldığını ve düzensizleştiğini gösterir. Yani kepek yalnızca bir maya meselesi değil, aynı zamanda saç derisinin bariyer sorunudur.
Saç derisinin mikrobiyomu ve kepek
Sağlıklı ve kepekli saç derilerinin mikroorganizma topluluklarını karşılaştıran bir çalışmada, kepekli saç derisinde maya ve bakteri dengesinin farklı olduğu görüldü. Araştırmacılar, saç derisinin yerleşik yararlı bakterilerinin sağlıklı bir saç derisinin korunmasında rol oynayabileceğine dikkat çekti. Bu bulgu, kepeğe yaklaşırken yalnızca mikropları azaltmayı değil, saç derisinin genel dengesini de düşünmenin önemini gösteriyor.
Kuru saç derisi nedir?
Kuru saç derisi, vücudundaki diğer kuru cilt bölgeleri gibi, nem kaybının bir sonucudur. Kalorifer ısısıyla kurumuş iç mekan havası, soğuk dış hava, çok sıcak suyla yıkama ve saç derisini fazla kurutan şampuanlar başlıca nedenlerdir. Kuru saç derisinde yağlanma yoktur; aksine saç derisi gergin, kaşıntılı ve pürüzlü hisseder.
Farkı nasıl anlarsın?
- Pullar: Kepekte daha büyük, sarımsı ve yağlı; kuru saç derisinde küçük, beyaz ve toz gibi.
- Saç derisi: Kepekte yağlı ve bazen kızarık; kuru saç derisinde gergin ve mat.
- Saç: Kepekte saç çabuk yağlanır; kuru saç derisinde saç da kuru ve kabarık olabilir.
- Mevsim: Kepek yıl boyu sürebilir ve stresle artabilir; kuru saç derisi daha çok kış aylarında belirginleşir.
- Diğer bölgeler: Kepek kaş arasında, burun kenarlarında ya da sakalda da pullanma yapabilir; kuru saç derisinde ise el ve bacaklar da kuru olabilir.
Yağlı ve sarımsı pullar genellikle kepeği, küçük ve tozumsu pullar kuruluğu anlatır. Doğru adım, doğru ayırt etmekle başlar.
Kepek için bakım
Kepekte saç derisini daha sık yıkamak genellikle işe yarar, çünkü biriken yağ ve pullar düzenli temizlenir. Eczanelerde bulunan, saç derisi mayasını dengelemeye yardımcı olan antifungal içerikli şampuanlar sık kullanılan bir seçenektir. Şampuanı saç derisine masaj yaparak uygula ve durulamadan önce birkaç dakika beklet. Belirtiler azaldıktan sonra haftada birkaç kez kullanmak genellikle yeterlidir.
Kuru saç derisi için bakım
- Saçını çok sıcak değil, ılık suyla yıka.
- Saç derisini kurutmayan, nazik ve nem tutucu içeren bir şampuan kullan.
- Kepek şampuanını kuru saç derisinde gereksiz yere uzun süre kullanma; daha da kurutabilir.
- Kışın iç mekan havasını çok kurutmamaya çalış.
- Saç derisini tırnaklarla kaşıma; bariyere ek hasar verir.
Ne zaman dermatoloğa gitmeli?
Birkaç hafta düzenli bakıma rağmen pullanma azalmıyorsa, saç derisinde kalın gümüşi plaklar, kızarık ve sınırları belirgin alanlar, sulanma ya da saç dökülmesiyle birlikte kel alanlar görüyorsan bir dermatoloğa başvur. Sedef hastalığı, seboreik dermatit ve saç derisinin mantar enfeksiyonları kepeğe benzeyebilir ve hekim değerlendirmesi gerektirir.
Bu rutini kurarken işine yarar
EcoProbiotic MenCare serisi ↗Kaynaklar
- 01Stratum corneum dysfunction in dandruff
Turner GA, Hoptroff M, Harding CR · International Journal of Cosmetic Science · 2012 · doi:10.1111/j.1468-2494.2012.00723.x
Kepeğin maya, yağ üretimi ve kişisel yatkınlığın birleşimiyle oluştuğunu ve kepekli saç derisinde bariyer lipitlerinin azaldığını ve düzensizleştiğini anlattı.
- 02Comparison of Healthy and Dandruff Scalp Microbiome Reveals the Role of Commensals in Scalp Health
Saxena R, Mittal P, Clavaud C, Dhakan DB, Hegde P, Veeranagaiah MM ve ark. · Frontiers in Cellular and Infection Microbiology · 2018 · doi:10.3389/fcimb.2018.00346
Kepekli saç derisinde maya ve bakteri dengesinin farklı olduğunu ve yerleşik yararlı bakterilerin saç derisi sağlığında rol oynayabileceğini gösterdi.
- 03Seborrheic Dermatitis and Dandruff: A Comprehensive Review
Borda LJ, Wikramanayake TC · Journal of Clinical and Investigative Dermatology · 2015 · doi:10.13188/2373-1044.1000019
Kepek ve seboreik dermatitin nedenlerini, klinik görünümünü ve tıbbi yaklaşımlarını kapsamlı biçimde derledi.
- 04Malassezia, dandruff and seborrhoeic dermatitis: an overview
Hay RJ · British Journal of Dermatology · 2011 · doi:10.1111/j.1365-2133.2011.10570.x
Kepek ve seboreik dermatitte saç derisi mayasının rolünü ve antifungal yaklaşımların yerini özetledi.
- 05Dandruff
NHS · NHS · 2024
Kepeğin yaygın ve bulaşıcı olmayan bir durum olduğunu, düzenli yıkama ve kepek şampuanlarıyla çoğunlukla kontrol altına alınabildiğini anlattı.





